สมดุลเคมี 1 (ปฏิกิริยาที่ผันกลับได้ ค่าคงที่สมดุล และค่าคงที่สมดุลของแก๊ส)

เผยแพร่โดย: ครู SciOShi | วิชา: เคมี | ระดับชั้น: ม.5 | วันที่: 7/8/2569

สมดุลเคมี

ปฏิกิริยาเคมี มี 2 ประเภท ได้แก่

Lesson image

Lesson image

Lesson image

Lesson image

พิจารณาการทดลองที่ 1 เนื่องจากอัตราการเกิดปฏิกิริยาขึ้นกับความเข้มข้นของสารเริ่มต้น อัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้าจึงลดลง เมื่อ [N2O4] ลดลง และอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับเพิ่มขึ้นเมื่อ [NO2] เพิ่มขึ้น

Lesson image

จนกระทั้ง Ratef = Rater ระบบจะเข้าสู่สมดุล จึงทำให้ [N2O4] และ [NO2] คงที่ (สมบัติของระบบคงที่) เมื่อพิจารณาในระดับอนุภาค พบว่า N2O4 ยังคงสลายตัวให้ NO2 และขณะเดียวกัน NO2 ก็ยังคงรวมตัวกันได้ N2O4 ไม่ได้หยุดนิ่ง ยังคงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เพียงแต่ Ratef = Rater เรียกสมดุลที่ไม่หยุดนิ่ง มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลานี้ว่า “สมดลุพลวัต” หรือ “สมดุลไดนามิก”

ค่าคงที่สมดุล 

Lesson imageKC คือค่าคงที่สมดุล            [  ] คือความเข้มข้นของสารที่ภาวะสมดุล (mol/L) หรือ (M)

** ค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาหนึ่งที่อุณหภูมิคงที่ จะมีค่าคงที่เสมอ

Ex. จากการทดลองที่ 1 การสลายตัว 

Lesson image

ค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาของแก๊ส  **คิดเฉพาะแก๊สเท่านั้น

Lesson imageKP คือ ค่าคงที่สมดุลที่คำนวณโดยใช้ความดันย่อยของแก๊ส

Pi คือความดันย่อยของแก๊สที่สมดุล (atm)

จากกฏแก๊สสมบูรณ์           PV = nRT จะได้ P = CRT

จากความสัมพันธ์ระหว่างความดันกับความเข้มข้นจะได้

PA = [A]RT         PB = [B]RT         PC = [C]RT         PD = [D]RT

แทนค่าความดันย่อยของแก๊สแต่ละตัวในสมการค่า KP

Lesson image