อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
ความหมายและการคำนวณอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีเฉลี่ย คืออัตราการเปลี่ยนแปลงปริมาณสารในช่วงเวลาใด ๆ ที่กำหนด
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ณ ขณะหนึ่ง คืออัตราการเปลี่ยนแปลงปริมาณสาร ณ เวลานั้น
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเริ่มต้น (initial rate) คืออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ณ ขณะเวลาเริ่มต้น (t = 0)
rate0 = ratet=0
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสาร
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสาร คือปริมาณสารที่เปลี่ยนแปลงไปต่อหนึ่งหน่วยเวลา
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี สามารถหาจากอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารใดก็ได้ในปฏิกิริยาเคมีนั้น แต่ต้องมีค่าเท่ากัน
Ex สมมติ สาร A 2 mol ทำปฏิกิริยาพอดีกับสาร B 1 mol ใช้เวลา 10 วินาทีปฏิกิริยาเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ พบว่าเกิดผลิตภัณฑ์สาร C 3 mol และสาร D 2 mol
จากตัวอย่าง ความสัมพันธ์ของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีกับสมการเคมีเป็นดังนี้
Ex. พิจารณาปฏิกิริยา A + B → 2C ในสารละลาย 1 dm3 มีสาร A 0.25 mol ทำปฏิกิริยากับสาร B 0.15 mol เมื่อเวลาผ่านไป 50 วินาที พบว่ามีสาร C เกิดขึ้น 0.10 mol ข้อใดเป็นอัตราการลดลงของสาร A (mol.s-1) ในช่วงเวลา 0 ถึง 50 วินาที
Ex. พิจารณาปฏิกิริยาของ Br2 กับกรด HCOOH ที่ 25 oC ดังสมการ
Br2(aq) + HCOOH(aq) ----> 2Br-(aq) + 2H+(aq) + CO2(g)
ในสารละลาย 1 dm3 มี Br2 0.0120 mol ทำปฏิกิริยากับ HCOOH 0.0500 mol เมื่อเวลาผ่านไป 100 วินาที พบว่า มีสาร Br- เกิดขึ้น 7.20 ´ 10-3 mol อัตราการลดลงของ Br2 ในช่วงเวลา 0 ถึง 100 วินาทีในหน่วยโมลต่อวินาที มีค่าเท่าใด
Ex. จากการศึกษาอัตราการเกิดปฏิกิริยาของสาร A พบว่า ความเข้มข้นของสาร A สัมพันธ์กับเวลา t ดังสมการ [A] = 4 - จงหาอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ณ วินาทีที่ 4 เมื่อสมการเคมีคือ 2A → B
