อะตอมและตารางธาตุ 5 (ธาตุทรานสิชัน)

เผยแพร่โดย: ครู SciOShi | วิชา: เคมี | ระดับชั้น: ม.4 | วันที่: 3/8/2569

อะตอมและสมบัติของธาตุ


ธาตุทรานสิชัน (Transition)

ในระดับชั้นนี้ เราสนใจ ธาตุทรานสิชัน คาบ 4 ( 10 ตัวแรก) 

สมบัติทางกายภาพ มีความหนาแน่นสูงมาก จุดหลอมเหลวสูง IE EN สูงกว่าโลหะทั่วไป

Lesson image

Lesson image

Lesson image

สารประกอบโคออร์ดิเนชัน

โลหะทรานสิชันมีแนวโน้มที่จะเกิดไอออนเชิงซ้อนได้ และไอออนเชิงซ้อนนี้สามารถรวมตัวกับไอออนหรือไอออนเชิงซ้อนอื่น กลายเป็น สารประกอบโคออร์ดิเนชัน

Lesson imageLesson image

ตัวอย่างการอ่านชื่อไอออนเชิงซ้อนที่เป็นบวกและลบ

Lesson imageLesson image

สารประกอบโคออร์ดิเนชัน ที่เกิดจากไอออนบวกจับกับไอออนลบ เป็นสารประกอบไอออนิก จึงอ่านชื่อแบบไอออนิก ดังตัวอย่าง

Lesson image Lesson image

เลขโคออร์ดิเนชัน เลขที่ระบุถึงจำนวนอะตอมผู้ให้ หรือคู่อิเล็กตรอนที่ลิแกนด์ให้กับอะตอมกลาง ซึ่งจะส่งผลต่อโครงสร้างของสารประกอบโคออร์ดิเนชันหรือไอออนเชิงซ้อน

Lesson image

ทฤษฎีสนามผลึก อธิบายได้ว่า เพราะเหตุใดสารประกอบของโลหะทรานสิชันมักจะมีสี

จากรูปร่างของ d ออร์บิทัล ทั้ง 5 ออร์บิทัล แบ่งออกได้ 2 กลุ่ม ได้แก่ d ออร์บิทัล ที่วางตัวตามแนวแกน และ d ออร์บิทัลที่วางตัวระหว่างแกน

Lesson image

การแยกของ d ออร์บิทัลในสนามผลึกของไอออนเชิงซ้อนรูปทรงแปดหน้า

Lesson imageLesson image

สีสารละลายของโลหะทรานสิชันต่าง ๆ

Lesson image

ลำดับความสามารถของลิแกนด์ ในการแยกพลังงานของ d ออร์บิทัล

มีผลต่อผลต่างของพลังงานต่ำและสูงต่างกัน

Lesson imageLesson image

สรุปสารประกอบที่มีธาตุทรานสิชัน เป็นองค์ประกอบมักจะมีสี จากตัวอย่างที่กล่าวมาจะพบว่าสีขึ้นกับ

1. ชนิดของโลหะทรานสิชัน โลหะทรานสิชันต่างชนิดกัน ให้สีต่างกัน

2. เลขออกซิเดชัน โลหะทรานสิชันชนิดเดียวกันแต่มีเลขออกซิเดชันต่างกัน การจัดเรียงอิเล็กตรอนต่างกัน สีต่างกัน

3. ชนิดของลิแกนด์ ลิแกนด์ต่างชนิดกันมีแรงผลักออร์บิทัลต่างกัน ทำให้ผลต่างของระดับพลังงาน 2 กลุ่มแตกต่างกัน ดูดกลืนสีได้ต่างกัน 

4. จำนวนลิแกนด์ ที่ไม่เท่ากัน มีผลต่อโครงสร้าง d ออร์บิทัลจะมีการแยกออกเป็นกลุ่มแตกต่างกัน ทำให้สีต่างกัน