สารละลายและความเข้มข้น

เผยแพร่โดย: ครู SciOShi | วิชา: เคมี | ระดับชั้น: ม.ต้น | วันที่: 20/7/2569

สารละลายและความเข้มข้น

สารละลาย เป็นของผสมเนื้อเดียว ประกอบด้วยสารตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมตัวกัน

สารละลาย เป็นของผสมเนื้อเดียวที่เกิดจากธาตุหรือสารประกอบ ตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมกัน ในอัตราส่วนที่ไม่คงที่ อนุภาคมีขนาดเล็กกว่า 10-7 cm อนุภาคของสารละลายสามารถผ่านได้ทั้งกระดาษกรองและกระดาษเซลโลเฟน

ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร

  • ชนิดของสาร ขึ้นอยู่กับสมบัติเฉพาะตัวของสารแต่ละชนิดที่เป็นตัวละลายและตัวทำลาย

  • อุณหภูมิ สารส่วนใหญ่ละลายได้มากขึ้นเมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น

  • ความดัน ในกรณีแก๊สละลายในของเหลว ความดันจะมีผลต่อการละลาย คือเมื่อความดันสูง แก๊สจะละลายได้ดีขึ้น

น้ำเป็นตัวทำละลายที่มีขั้ว ตัวละลายที่มีขั้วจะละลายน้ำได้ ถ้าตัวละลายไม่มีขั้วก็จะไม่ลายน้ำ

ใช้หลัก “Like dissolve like” คือ สารที่มีสภาพขั้วเหมือนกันละลายปนกัน

โมเลกุลมีขั้วละลายในโมเลกุลมีขั้ว โมเลกุลไม่มีขั้วละลายในโมเลกุลไม่มีขั้ว

Image

สารละลาย มีองค์ประกอบ 2 ส่วน คือตัวทำละลายและตัวละลาย

การระบุตัวทำละลาย

Image

สถานะของสารละลาย   ของแข็ง เช่น ทองเหลือง สำริด นาก (โลหะผสม)

                                      ของเหลว เช่น น้ำเกลือ น้ำเชื่อม น้ำอัดลม น้ำมัน

                                      แก๊ส เช่น อากาศ แก๊สหุงต้ม

ความเข้มข้นของสารละลาย เป็นการบอกปริมาณของตัวละลายที่มีอยู่ในสารละลาย

ร้อยละ มี 3 หน่วย

- ร้อยละโดยมวลต่อมวล หรือร้อยละโดยมวล

Image


Ex.     ทองเหลือง ประกอบด้วย สังกะสีร้อยละ 20 โดยมวล

           หมายความว่า ทองเหลือง 100 กรัม มีสังกะสีอยู่ 20 กรัม

- ร้อยละโดยปริมาตรต่อปริมาตร หรือร้อยละโดยปริมาตร

Image

Ex.     น้ำส้มสายชู เข้มข้นร้อยละ 5 โดยปริมาตร

           หมายความว่า น้ำส้มสายชู 100 mL มีกรดแอซิติกละลายอยู่ 5 mL

- ร้อยละโดยมวลต่อปริมาตร

Image

Ex.     น้ำเกลือ เข้มข้นร้อยละ 0.58 โดยมวลต่อปริมาตร

           หมายความว่า น้ำเกลือ 100 mL มีเกลือ NaCl ละลายอยู่ 0.58 กรัม

ส่วนในล้านส่วน (part per million, ppm)

Image

Ex.     เนื้อปลามีปรอทปนเปื้อนอยู่ 0.2 ส่วนในพันส่วน (ppt)

           หมายความว่า ในเนื้อปลา 1,000 กรัม มีปรอทปนเปื้อน 0.2 กรัม

 

Ex.     แหล่งน้ำแห่งหนึ่งมีตะกั่วปนเปื้อน 0.01 ส่วนในล้านส่วน (ppm)

           หมายความว่า ในน้ำ 106 mL (หรือ 1 m3) มีตะกั่วปนเปื้อน 0.01 กรัม

ส่วนในพันล้านส่วน (part per billion, ppb)

Image

โมลาริตี หรือโมลาร์ (mol/dm3, mol/L, Molar, M)

Image

การเตรียมสารละลายจากของแข็งหรือของเหลว

  • ตัวละลายเป็นของแข็งบริสุทธิ์ ให้ชั่งสารมาแล้วละลายน้ำจนมีปริมาตรตามต้องการ

  • ตัวละลายเป็นของเหลวบริสุทธิ์ นิยมใช้การชั่งตวงวัดโดยปริมาตร โดยใช้ ปิเปต

ImageImageImageImage

การเจือจางสารละลาย (เติมตัวทำละลายเพิ่มเข้าไป)

การเติมน้ำกลั่น ปริมาณตัวละลายไม่เปลี่ยนแปลง

                            molก่อนเจือจาง = molหลังเจือจาง

                                        C1V1   =   C2V2

ImageImage

การผสมสารละลาย (สารละลายชนิดเดียวกันที่มีความเข้มข้นต่างกันมาผสมกัน)

                            mol1 + mol2     = molผสม

                                C1V1 + C2V2 =   CV

ImageImage